In de filmwereld kan de term 'box office bomb' afschrikwekkend lijken. Het woord alleen al lijkt een onheilspellend teken te zijn voor de films die dat label dragen, maar om een duidelijker beeld te schetsen van wat een theatrale mislukking kwalificeert, is het belangrijk om te weten dat de meeste grote films minstens 2,5 keer hun verkoopbudget moeten opbrengen om break-even te draaien met hun productie. Bovendien betekent het feit dat een film genoeg opbrengt om dat aantal te dekken, niet dat de film ook daadwerkelijk succesvol was, aangezien hij technisch gezien geen winst opleverde.
Verschillende factoren kunnen ook van invloed zijn op hoe een film presteert, zoals de promotie en ontvangst van het publiek. Toch zeggen bombardementen aan de kassa niet noodzakelijkerwijs iets over de kwaliteit ervan, aangezien enkele van de beste films aller tijden financieel ondermaats hebben gepresteerd, zoals The Thing en The Shawshank Redemption. Dit is geen volledige lijst van die films, maar het bevat wel enkele van de beste voorbeelden van titels die hun box office-nummers hebben overtroffen.
Het was bijna game-over voor Scott Pilgrim Vs. de wereld aan de kassa
Het is moeilijk voor te stellen dat Scott Pilgrim vs. The World oorspronkelijk een box office-flop was, vooral gezien de huidige status als een goed geproduceerde culthit en het feit dat het bronmateriaal een gevestigde schare fans had. Dat gezegd hebbende, verdienden de cijfers tijdens het openingsweekend slechts een achtste van het budget van $ 85 miljoen. Het zou het resultaat kunnen zijn van slechte marketing, omdat het moeilijk is om een film nauwkeurig te promoten die superhelden-, romcom- en vechtsportelementen combineert. Maar zelfs tegen het einde van zijn bioscoopvertoning haalde de derde grote film van Edgar Wright slechts $ 50 miljoen aan de wereldwijde kassa.
Desondanks werd Scott Pilgrimis vaak als een meesterwerk beschouwd. Het bevat de beste prestaties van Michael Cera, lanceerde een heropleving van de originele graphic novels en bracht ook Scott Pilgrim Takes Off van Netflix en twee videogames voort: het geliefde Scott Pilgrim vs. The World: The Game en de opvolger van Tribute Games, Scott Pilgrim vs. The World EX. Met zijn unieke stijl, perfecte soundtrack en herkenbare karakters is het geen wonder dat Scott Pilgrim zo'n alom geliefde film is.
De Big Lebowski had grote schoenen te vullen en een nog grotere concurrentie
De Big Lebowski was geen financiële ramp of zelfs maar een algemeen verlies. Nadat de film Gramercy Pictures $ 15 miljoen had gekost om te maken, overtrof hij de noodzakelijke omzet voor winst door in eigen land $ 19 miljoen en internationaal $ 28 miljoen op te halen. Hoewel deze cijfers er positief uitzien, was het in andere opzichten nog steeds een box office-bom. Tijdens de openingsweek verzamelde de Jeff Bridges-film slechts iets meer dan $ 5 miljoen aan kaartverkoop.
Na nauwelijks genoeg te hebben verdiend om winst te maken, werden The Big Lebowskia gemengd onthaald door critici. Criticus Roger Ebert begreep Lebowski bijvoorbeeld vrijwel onmiddellijk en genoot er genoeg van om het met 3 van de 4 sterren te beoordelen, maar zijn medepresentator, Gene Siskel, dacht daar anders over. Hij voerde aan dat het vervolg van de gebroeders Coen op Fargo een grote teleurstelling was, met ongeïnspireerde humor en een vermoeid plot.
Toegegeven, The Big Lebowski was een teleurstelling, maar alleen financieel. De bioscoopuitgave van The Big Lebowski in maart 1998 betekende dat het de Oscar-winnende erfenis van zijn voorganger volgde en het moest opnemen tegen de enorm succesvolle Titanic, die nog steeds in zijn tien maanden durende theatervoorstelling zat. Hoewel dit in de bioscoop een ramp betekende voor Lebowski, werd het uiteindelijk een van de beste films over identiteitsverwisseling. Lebowski sloot zich ook aan bij Trona als een van Bridges' meest iconische rollen en bracht onbedoeld niet-filmische uitlopers voort.
Rocky Horror Picture Show zette de standaard voor het leven na bombardementen aan de kassa
De Rocky Horror Picture Show is ongetwijfeld een klassieker en wordt beschouwd als een van de grootste filmmusicals ooit gemaakt, hoewel de meesten dat niet dachten toen de film in 1975 uitkwam. Zowel in de originele Broadway-uitvoering als in de bioscoopuitgave was Rocky Horror een flop. 20th Century Studios gaf het een productiebudget van $ 1.200.000, wat zelfs in de jaren zeventig relatief laag was. Helaas kende Rocky Horror's openingsweekend aan de kassa slechts een teleurstellend rendement van $ 21.000, en het werd zo kritisch gefilterd dat 20th Century het uit de theaters haalde. Wat het redde en het tot een cultstatus bracht, was alles wat er daarna gebeurde.
Als laatste wanhopige poging maakte reclameman Tim Deegan de overstap naar Rocky Horror, die op April Fool's Day in het Waverly Theatre (nu het IFC Center) in New York City als "middernachtfilm" zou worden verkocht. Het plan was een enorm succes, want slechts een paar maanden later werd in datzelfde theater de legendarische publieksparticipatie van Rocky Horror geboren toen fans riffs naar het scherm begonnen te roepen. Tegenwoordig wordt Rocky Horror gevierd als de definitieve iconische queer-cultklassieker voor Tim Curry's filmdebuut en de meer dan vijftig jaar durende bioscooprelease.
De Iron Giant was een kolossale marketingmisstap van Warner Bros
Als je de wereldwijde bioscoopaantallen meetelt, verdiende The Iron Giant slechts $ 32 miljoen van zijn productiebudget van $ 50 miljoen dankzij de lage promotie en de hevige concurrentie. Tijdens het openingsweekend ging The Iron Giant in première naast de doorbraakfilm van M. Night Shyamalan, The Sixth Sense, die de box office-verkopen domineerde. Warner Bros. slaagde er ook niet in de film te promoten omdat de studio naar verluidt sceptisch was over het steunen van een andere speelfilm na het mislukken van Quest for Camelot. Het is dan ook niet per se verrassend dat de regisseur van The Iron Giant, Brad Bird, enige ontevredenheid uitte.
"De resultaten van onze exitpolls waren uitstekend: zodra we mensen voor de eerste minuut naar de bioscoop krijgen, zijn ze er dol op. Maar de uitdaging is om ze überhaupt naar de bioscoop te krijgen - veel mensen zijn zich er gewoon niet van bewust dat de film er überhaupt is." – Brad Vogel
The Iron Giant kreeg lovende kritieken na zijn theatrale run. De geanimeerde sciencefictionfilm won negen Annie Awards, waaronder die voor beste animatiefilm, en een BAFTA Award voor beste speelfilm voor kinderen in 2000. Zoals veel films die faalden aan de kassa, werd The Iron Giant verder gered door de thuisuitgave en de dvd-run, en het overweldigende succes bewees dat emotioneel complexe familiefilms ver buiten het Disney-model konden bestaan. De minimalistische uitvoering van Vin Diesel werd ook geprezen, waardoor zijn stemacteervermogen werd versterkt en hij de rol van Groot in Guardians of the Galaxy kreeg.
Fight Club flopte nadat het op de markt was gebracht als actiefilm
Vechtclub beëindigt China
Hoewel getrouwe bewerkingen van romans vaak gedoemd zijn te mislukken, leverde David Fincher een historische cultklassieker af toen hij van FightClub een speelfilm maakte. Het openingsweekend leverde een bescheiden 11 miljoen dollar op, ver verwijderd van de 65 miljoen dollar die de studio aan de productie besteedde. Zelfs wanneer rekening wordt gehouden met de wereldwijde opbrengst van iets minder dan 102 miljoen dollar, kon het plaatje de kosten nog steeds niet terugverdienen. WarnerBros. verzorgde de marketing voor de release in 1999, en de leidinggevenden van de studio besloten de vechtsequenties van de film onder de aandacht te brengen, door een persconferentie te organiseren waarin Finchers werk werd gepresenteerd als een regelrechte actiefilm en deze te promoten tijdens WWE-uitzendingen. Deze strategie reduceerde de film tot een eendimensionaal spektakel, waardoor de complexe satire van consumentisme en existentiële angst die de film oorspronkelijk wilde overbrengen, aan het oog werd onttrokken.
Gelukkig kunnen Fincher en WarnerBros. deze blunder van de hand wijzen, want FightClub is uitgegroeid tot een gigantisch cultfenomeen. De film heeft een kijkcijfer van 91% op RottenTomatoes en verdiende een Academy Award voor beste geluidseffecten. Critici prezen de scherpe montage, de opvallende uitvoeringen en de regie van Fincher. Bovendien is de verklaring van Tyler Durden: ‘De eerste regel van de vechtclub is dat je niet over de vechtclub praat’, een van de meest memorabele regels in de hedendaagse cinema geworden.
De opkomst van Blade Runner was een geleidelijk momentum
Op papier was Blade Runner in juni 1982 een regelrechte hit. Het is een visueel aantrekkelijke film, geregisseerd door Ridley Scott, die net succes had gehad met Alien, en Harrison Ford speelde de hoofdrol. Toen Blade Runner voor het eerst werd uitgebracht, verdiende het echter iets meer dan $ 6 miljoen, wat ongeveer een kwart was van het productiebudget van $ 28 miljoen. In de eenvoudigste bewoordingen werd Blade Runner het zoveelste slachtoffer van onnauwkeurige marketing en hevige concurrentie.
In de campagne werd Blade Runner geadverteerd als een snelle en actievolle sciencefictionfilm, in plaats van het artistieke, neo-noirverhaal dat het eigenlijk is. En het kreeg te maken met enorme concurrentie naast Conan the Barbarian, Mad Max 2: The Road Warrior, Star Trek II: The Wrath of Khan en E.T.: The Extra-Terrestrial, die de theaters domineerden en Blade Runner in de schaduw stelden tijdens zijn theatrale run.
Net zoals wat de verhalen van de film geweldig maakt, kwam het succes ervan op een welverdiende langzame verbranding. Geprezen omdat het een goed gefilmd detectiveverhaal is in een neonverlichte, retro-futuristische wereld, legde Blade Runner bijna de basis voor moderne dystopische sciencefictionfilms zoals The Matrix en I, Robot om te volgen. Na een erfenis te hebben opgebouwd via de homevideo-release, kreeg de film genoeg fans om in 2017 een Academy Award-winnend vervolg, Blade Runner: 2049, te inspireren.
Kantoorruimte gebombardeerd in de theaters, maar hielp de carrière van Mike Judge te evolueren
Mike Judge is misschien het meest bekend vanwege zijn animatiewerk, namelijk Beavis and Butt-Head en King of the Hill, maar Office Space markeerde zijn stap van animatie naar live-action. De film uit 1999 was echter bijna een mislukking. Aanvankelijk probeerde 20th Century Studios Office Space op de markt te brengen via gekke, overdreven promotiestunts en een poster van één vel waarop een man stond afgebeeld, bedekt met post-it-briefjes. En toen Office Space in de bioscoop verscheen, werd het ook samen met Fight Club uitgebracht tegen dezelfde moeilijke concurrentie. Hoewel Office Space uiteindelijk $10 miljoen kostte om te produceren, opende het slechts voor $4 miljoen en eindigde het wereldwijd op $12 miljoen.
Gelukkig eindigde het underdog-verhaal niet in de bioscoop. Office Space kreeg lovende kritieken als satire op 9-tot-5-werk, werd een culthit en was zeer invloedrijk, omdat het de creatie van HBO's Severance had beïnvloed. Een groot deel van de film werd online gememed, en hoewel er geen officieel verband tussen de twee bestaat, heeft TGI Friday een paar jaar nadat de film was uitgebracht stilletjes de flair-eis van zijn servers geschrapt.
Het publieke domein heeft ertoe bijgedragen dat It’s a Wonderful Life een kerstklassieker werd
In een lijst met de beste kerstfilms is It's a Wonderful Life altijd opgenomen. Toen hij echter oorspronkelijk in 1946 werd uitgebracht, opende de James Stewart-klassieker slechts voor een geschatte $ 3,3 miljoen, wat nauwelijks het budget van $ 3,7 miljoen goedmaakte. Meestal eindigen deze verhalen met een tegenwicht aan films die veel bijval kregen tijdens hun bioscoopuitgave, maar critici waren niet bepaald een aanbeveling voor It's a Wonderful Life. Tot overmaat van ramp won de film destijds slechts één prijs voor zijn sneeuweffecten, en kon hij niet eens vertrouwen op de homevideo-route aangezien homevideo-distributie nog niet bestond.
Simpel gezegd: wat 'It's a Wonderful Life' heeft gered, was een schrijffout. In 1974 vergat Republic Pictures de rechten op de film te verlengen. Dit zorgde ervoor dat It's a Wonderful Life in het publieke domein viel, waardoor maar al te gretige televisiestudio's de speelfilm gratis konden uitzenden. Dit duurde tot 1993, toen Republic zijn rechten op het originele korte verhaal van de film, "The Greatest Gift", gebruikte en de muziekscore kocht om het eigendom terug te krijgen.
Daarvoor was It's a Wonderful Life in de loop van 19 jaar op verschillende zenders vertoond, wat alleen maar in zijn voordeel werkte. Nu beschouwt de Writers Guild of America het als een van de beste scenario's aller tijden, terwijl het American Film Institute de klassieker van Frank Capra erkent als een van de 100 beste Amerikaanse films ooit gemaakt. Op deze manier is het een van de beste voorbeelden van een film die van een box office-bom uitgroeide tot een blijvende klassieker.
